Tarihin çok eski zamanlarından
beri birçok kültürde doğum kontrolü amacıyla vaginaya spermisid
maddeler uygulanmıştır. Bunlar arasında borik asit, risinoleik
asit gibi bazıları günümüzdeki bazı jel ve kremlerde hala
mevcuttur.
17.yüzyılda Leeuwenhoek köpek spermlerinin bulunduğu ortama
yağmur suyu eklediğinde spermlerin hareketsiz kaldığını
bulmuştur.
Bundan iki yüzyıl sonra 1855’te Kölliker bu konuda yaptığı ilk
bilimsel araştırmada organik ve inorganik tuzların spermlere
toksik etki yaptığını bulmuş ancak suyun sperm hareketlerini
dudurucu etkisinin ortama vakit geçirmeden tuz eklendiği
takdirde geri döndüğünü göstermiştir.
Daha yakın zamanlarda hücre biyokimyası ve sperm hücresinin
metabolizması hakkında elde edilen yeni bilgilerin ışığı altında
spermlerin fonksiyonel aktivitesini bozan maddeler hakkında yeni
bilgiler elde edilmiştir. Bu maddeleri elektrolitler sulfhidril
bağlayıcı bileşikler, bakterisidler, surfaktan ajanlar ve enzim
inbitörleri başlıkları altında toplamak mümkündür.
Vajinal spermisidler iki komponentten oluşmaktadır : Aktif bölüm
ve baz. Bazın fonksiyonu, spermisid ajanı vajinada tutmaktadır.
Vajinal spermisidlerin çeşitli şekilleri mevcuttur. Bunları şu
şekilde sıralamak mümkündür:
1-Jel,
2-Krem,
3-Köpük,
4-Vajinal suppozituar,
5-Efervesan vajinal tablet
Bunlar tek başına kullanıldıklarında etkinlikleri doğum kontrol
hapları, spiraller, vajinaldiyafram ve kondomdan daha azdır.
Jeller, kremlere oranla daha fazla lubrikasyon yapmakla beraber
koitus sonrasında fazla miktarda akıntıya neden olmaları yakınma
nedeni olabilmektedir. Jel ve krem baz su ve ek maddelerden
oluşurken köpük de baz gazdan oluşmaktadır ve kullanıldıktan
hemen sonra uçmaktadır. Bu nedenle köpük kullanımında akıntı
daha az olmaktadır. Köpüğün bir kullanımlık dozu 7-10 ml’dir.
Vajinal sipermisidler ancak geçici korunma örneğin spiral
takılacak bir hastada adet kanaması beklenirken önerilmektedir.
Kondomla birlikte kullanılmaları halinde kondomun koruyucu
etkisi çok artırmaktadırlar.
Spermisid jel, krem ve köpükler koitustan hemen önce,
suppozituarlar ile efervesan tabletler ise 20 dakika kadar
vajinaya koyulmalıdır. Koitus sonrasında vulvanın dış kısmının
sadece temiz suyla yıkanması temizlik için yeterlidir. Ancak iç
kısma duş yapmak istendiği takdirde bu, koitustan en az 2 saat
sonra yapılmalıdır.
Vajinal spermisidler kondom, diyafram gibi mekanik yöntemlerle,
takvim yöntemiyle birlikte kullanılabilir. Düşük dozlu doğum
kontrol hapına başlanan ilk ayda ya da hap kullanırken iki veya
daha fazla tablet unutulduğunda hapla birlikte kullanılabibilir.
İlişki öncesindki sevişme üzerinde olumsuz etki yaptığı, kadın
veya erkeğe estetik yönden itici geldiğinden, alerjik reaksiyona
neden olduğunda ya da kadında genital cilt hastalıkları mevcut
olduğunda vajinal spermisid kullanılması sakıncalıdır.
Dr. Süreyya MENTEŞ
ALT KATAGORiLER
Prezervatif (Kaput)
Haplar
Diyafram
Spiral
Tüplerin Bağlanması
Rahim Başlığı
Servikal Kap
Vajinal Sponge (sünger)
Spermisidler
Norplant Sistemi
Doğal Yöntemler
İmplant Sistemi |
